Arhitektonski koncept  

Osnovna ideja autora rešenja je bila : da novu strukturu zahtijevnog gabarita , površine i kubature unesenog artefakta u do tada neintervenisanom prostoru , harmonično i “ neprimjetno “ uklopimo u urbani pejzaž Kolašina , a da se ne naruši zatečeni kontekst , niti naslijedjene ambijentalne vrijednosti . Prateći takvu ideju , gabarit korpusa garaže je ukopan i sakriven u geometriji kaskadnih , ozelenjenih nivoa - uklapajuci se tako u zatečeni ambijent zelenila . Tako je ostvaren prirodni - zeleni kontinuitet kaskada , od zatečenog visokog podzida kod suseda OŠ “ Risto Manojlović”, iznad ulice Generala Andjelića , preko novoprojektovanog objekta, “ utapajuci “ se sa druge strane parcele prema usitnjenoj urbanoj strukturi porodičnih kuća . Na taj način je čitav objekat sa svim garažnim nivoima usiječen u pokrenuti teren padine, a njegov gabarit “ sakriven “ da ne bi svojom novom dimenzijom i gabaritom poremetio ambijent zatečen na lokaciji . Ovako postavljen objekat formira krovnu terasu na nivou gornje kote parcele , gdje je projektovan novi multifunkcionalni objekat . Ovo je pozicija sa koje se otvara širok pogled prema Vinica brdu i ostacima tvrdjave “Barutana “. Objekat se razvija kroz prizemlje i sprat sa galerijom . Arhitektura objekta je svedena - arhetipske forme , sa dvovodnim krovom . Snažni, kompaktni gabarit dvovodnog krova lebdi nad terasom - vidikovcem , a transparentne staklene stijene doprinose utisku potpune prozračnosti . Objekat - vidljivi dio izgradjene strukture je  oncipiran da bude novi urbani reper grada , a da u funkcionalnom i konstruktivnom smislu omogući najrazličitije gradske funkcije , poput ugostiteljskih ( prizemlje ) do administrativnih , turistickih i kulturnih sadržaja . Osnovna funkcija objekta - garaža se razvija kroz četiri nivoa : podrum , prizemlje i dva poluukopana nadzemna sprata . Glavni ulaz u garažu je projektovan iz ulice Braće Vujisic , a kaskadna konfiguracija objekta “ prati “ ulicu Generala Andjelica , gde se na svakom sledećem ( drugo i trecem )nadzemnom nivou nalaze pomocni izlazi ,koji tako bezbedjuju efikasnost i protočnosti garaže . Konačno : stav autora je da potez “zelenih” kaskada – podzida koji obuhvataju širi kontekst iz okruženja , stvara utisak zelenih nivoa koji taj neuredjeni dio grada pretvara u “ viseće “ bašte koje u sebi kriju zahtevan gabarit garaže i ulicu Generala Andjelica, iznad koje se “ zeleni mostovi “ vezuju sa postojećim velikim podzidom kod OS “ Risto Manojlović “ kultivišući neuredjenu poziciju padine , koju tako integrišemo u novu gradsku vedutu , istovremeno gradeći kontinuitet novog zelenog pojasa u tom dijelu grada.

Lokacija i urbanistički kontekst

Objekat je pozicioniran unutar Univerzitetskog centra u Podgorici.Parcela je omeđena novoformiranom saobraćajnicom sa sjeverne i zapadne strane, dok je istočna i južna strana okrenuta pješačkim ulicama koje integrativno povezuju kampus. Sa sjeverne strane, objekat se graniči sa Tološkom šumom, koja prirodno štiti od jakog sjevernog vetra (sjeverca) i obezbjeđuje pejzažni kontrast urbanoj sredini.

Arhitektonski koncept

Podgorica ima izuzetno sunčan i topao mediteranski tip klime sa izuzetno velikim brojem tropskih dana. Uzevši u obzir klimatske zahtjeve, koji su postali inspiracija za koncept, objekat je zamišljen kao velika perforirana ploča koja se nadvija nad sportskim terenima. Ovaj element služi kao ključno rješenje za zaštitu od sunčeve radijacije i pregrijevanja, omogućavajući komforno korišćenje otvorenih sportskih i javnih zona tokom dugih sunčanih dana u toku cijele godine.

Prostor i funkcija

Objekat gimnazije koncipiran je kao velika lebdeća struktura - nadstrešica iznad sportskih terena, stvarajući specifičan prostorni okvir zaštićen od klimatskih uslova karakterističnih za Podgoricu, grad sa velikim brojem sunčanih dana tokom godine. Osnovna ideja ovog koncepta bila je da se formira zasenčen ambijent u
školskom dvorištu, čime se omogućava udobno korišćenje spoljnog prostora tokom čitavog dana i u različitim sezonama. Pristup objektu omogućen je novoprojektovanom ulicom unutar bloka, sa jasno definisanim pješačkim i kolskim ulazom. Na tom potezu nalazi se reprezentativan dvovisinski ulazni hol, koji funkcioniše
kao centralno mjesto okupljanja i pozicija odakle se razvijaju svi unutrašnji interni pješački tokovi. Iz hola se razvijaju vertikalne i horizontalne komunikacije, koje vode dalje kroz obrazovni kompleks. Sa njegove lijeve strane smještena je školska kantina, dok se sa desne nalazi bife, čime se formira simetrično uravnotežen ulazni ambijent i obezbjeđuje lako dostupna zona za dnevne potrebe učenika i nastavnog osoblja. I kantina i bife se mogu koristiti kao višenamjenski prostori.Nastavni blokovi raspoređeni su na prvom spratu objekta, organizovani u pet paralelnih celina - "štangli" koje formiraju zasebne departmane škole – društvene nauke, prirodne nauke, informatiku i matematiku, jezike i umjetnost. Ovaj koncept modularne organizacije omogućava jasno definisane nastavne cjeline, ali i njihovo međusobno povezivanje.

Između pojedinačnih traktova postavljene su velike žardinjere sa autohtonim zelenilom, čime se stvara prirodan ambijent u učionicama i istovremeno ostvaruje vizuelna i mikroklimatska ugodnost prostora. Uz glavna stepeništa dodate su garderobe za učenike i toaleti. Na spratu su pozicionirana i dva Homebase- a, koji su lako dostupni svim departmanima. Na koti –4,50 nalazi se ukopano dvorište koje ima dovoljnu visinu za formiranje sportskih terena. Oko njih su projektovane tribine, namenjene posmatranju sportskih događaja i manifestacija, čime dvorište postaje svojevrsna arena školskog života. Dvorišni deo objekta obogaćen je zelenilom i korpusom drveća, uz koje su postavljene klupe za odmor, stvarajući prijatan prostor za boravak i druženje učenika tokom pauza. Na istoj koti organizovan je administrativni i nastavnički dio škole, obuhvatajući kancelarije direktora, nastavnog kadra i cjelokupnog školskog osoblja ali i zbornice i zajedničke prostore nastavnika. Administracija i nastavnički dio su pozicionirani neposredno ispod glavnog hola, čime se ostvaruje logična funkcionalna veza sa centralnim komunikacionim čvorištem zgrade. Budući da se nalazi u istoj ravni sa sportskim terenima, omogućena je direktna vizuelna i fizička povezanost uprave sa
dvorištem i atletskim sadržajima. Na taj način blok za zaposlene dobija aktivan odnos prema svakodnevnim dešavanjima u školi, što doprinosi boljoj kontroli, ali i stvaranju osjećaja prisustva i povezanosti između nastavnog osoblja, učenika i sportskih aktivnosti. Unutar dvorišnog dela, na kraju i ispod atletske staze koja se proteže dužinom parcele, smještena je školska biblioteka. Ona je zamišljena kao paviljon gimnazije, višefunkcionalni prostor koji prevazilazi ulogu klasične biblioteke. Pored učenja i istraživanja, u ovom prostoru moguće je organizovati raznovrsne manifestacije – od izložbi školskih sekcija, preko javnih prezentacija
i predavanja, do proslava i kulturnih događaja. Biblioteka, time, postaje kulturno i društveno jezgro gimnazije, prostorni akcent koji integriše obrazovnu, sportsku i socijalnu dimenziju školskog života.

Obrazloženje koncepta

Glavni lebdeći korpus nije samo funkcionalni, već i simbolički element: ona objedinjuje vertikalne i horizontalne prostore, štiti od klimatskih nepogoda (pretežno preintenzivnog sunca) i definiše vizuelni identitet objekta. Sportski sadržaji ostaju otvoreni i dostupni, ali komforni, dok izdignuti nastavni prostori imaju osjećaj prozirnog kontakta s prirodom i kampusom, a naročito - obezbjedjuje mir, izolovanost i izolovani okvir za nastavne aktivnosti. Orijentacija objekta i oblikovanje nadstrešnice prilagođeni su mikroklimatskim uslovima: zaštite od jakog sunca i UV zračenja, ali i otvorenost prema sunčanim stranama tokom manje intenzivnih godišnjih doba. Tološka šuma, pješačke komunikacije i otvoreni prostor kampusa dodatno obogaćuju ambijent, stvarajući balans prirodnog i urbanog.

KONCEPT I OBRAZLOŽENJE
Zgrada Centralne univerzitetske biblioteke zamišljena je kao najreprezentativniji objekat univerzitetskog kampusa – simbol znanja, kulture i napretka, prostorni i sadržajni centar akademskog života. Kao biblioteka opštenaučnog karaktera i otvorenog tipa, ona je savremeni akademski i nacionalni nukleus obrazovanja, stvaralaštva i inovacija, prostor promocije analogne i digitalne građe.

Smještena uz Bulevar Mihaila Lalića, naspram Bloka 5, nova biblioteka prepoznaje značaj mikroambijenta i konteksta kampusa, kao i specifične klimatske uslove Podgorice – duga i vruća ljeta, blage zime. Autor koncepta oblikuje natkriveni trg – agoru – kao centralno mjesto okupljanja, dijaloga i kulturnih događaja. U sjenci agore, zaštićenoj od sunca, odvija se svakodnevni život studenata i profesora, dok trg funkcioniše i kao portal prema kampusu.

Biblioteka je formirana u dva paralelna trakta oko natkrivenog trga. Glavni korpus sadrži hol sa knjižarom, multifunkcionalnu salu i izložbeni prostor, dok su na višim etažama čitaonice povezane kaskadnim platformama i orijentisane prema unutrašnjem trgu. Drugi trakt sadrži kafe-kantinu, prostore za susrete i odmor, te veliku terasu dostupnu svima. Oba dijela povezana su pasarelama, čime se ostvaruje kružni tok između prostora za rad i predah.

MATERIJALIZACIJA
Konstrukcija je kombinacija armiranog betona i čelika. Fasadni sistemi su od natur betona i višeslojnog stakla koje štiti od sunca i obezbjeđuje energetsku efikasnost. Podovi su izvedeni od epoksidnih, teraco i drvenih materijala u zavisnosti od funkcije prostora, dok su lanterne od čelika i stakla opremljene solarnim panelima. Parter je uređen zelenim amfiteatrom, kamenim pločama i prostorima za odmor.

EKOLOŠKI ASPEKT
Rješenje se zasniva na principima održive arhitekture. Orijentacija i otvorenost omogućavaju optimalno korišćenje sunčeve energije i prirodnu ventilaciju. Solarni paneli obezbjeđuju dio električne energije, smanjujući potrošnju iz konvencionalnih izvora. Upotrebljeni materijali birani su zbog energetske efikasnosti i dugotrajnosti, a ozelenjene površine i vodenim elementi doprinose regulaciji mikroklime, poboljšanju kvaliteta vazduha i stvaranju prijatnog, održivog ambijenta za korisnike.

Koncept i funkcija objekta proizilaze iz zahteva kompleksnosti hotela od 4 i 5 zvezdica. Osnovni korpus objekta se razvija uz glavno šetalište-promenadu duž bečićke plaže. Organizacijski je predložen koncept celina, gde su formirane celine koje su razdvojene u funkcionalnom pogledu, kao i vizuelnom da se minimalizuje celokupan izgrađeni gabarit objekta. Arhitektonska forma je koncipirana od belih horizontala, koje se indentifikuju sa morskim formama (broda), a bočne strane su "kontrastna" arhitektura. Blagom zakošenošću forme su zadovoljene vizure, a poslednje etaže su jos više povučene da bi se dobili zeleni krovovi i u vizuelnom pogledu smanjila visina ka pešačkoj zoni. Zelenilo, u vertikalnim i horizontalnim potezima na fasadama, objekat vizuelno povezuju sa okolnim prostorom.

Konceptualno obrazloženje rešenja

Arhitektonski koncept memorijalnog centra proizlazi iz arhetipskog graditeljskog oblika gumna kao tradicionalnog mesta okupljanja koje je odredila konfiguracija crnogorskog pejzaža. Ideja da se objekat prevede u jednostavni krug i trag, otvoreni plato ili terasu u predelu, ističe simboličku vrednost prepoznatljive forme koja označava sabornost i jedinstvo naroda kako u svakodnevnim događajima, tako i u prelomnim tačkama Istorije. Gumno je tradicionalno mesto zajedničkog života i susreta, vršidbe, veselja, rada, igre, tuge. Istovremeno to je bilo mesto sudbonosnih odluka, poput onih koje su se odigrale na Badnje veče 1916. odredivši tok slavne Mojkovačke bitke. Kao obeležje stradanja i sećanja odabran je istorijski i prostorni simbol zajedništva, a istovremeno to je simbol jedinstva oblika i predela, održivosti i jednostavnosti iskustva iskrenog narodnog graditeljstva. Gumno označava autentičnost obeležja duha mesta okupljanja i sećanja, a u isti mah predstavlja povratak strogoj jednostavnosti tragova u prostoru koji ne narušavaju lepotu prirodnog okruženja.

Krug je najpre proširena tačka. Njegova su simbolička svojstva odsutnost razlikovanja ili podele. Krug simbolizuje vreme, vezu prošlosti i budućnosti, kao i duhovno nebo u njegovim vezama sa zemljom. Koncentrični krugovi zasada u parteru prate ideju širenja i razvijanja centra u prostoru, definišući konturu polja koje obeležava poligon bitke i svojom geometrijom okuplja prostor posvećen herojskim žrtavama podnešenim za druge. Osnovna ideja prostorne kompozicije je da građevina ne konkuriše Spomeniku, već da se dispozicijom eksponiranom prema dubini prostora, ka južnoj padini, svede na kružni plato-terasu i pristupnu liniju usečenu u teren. Ovim je očuvan istorijski kontinuitet ambijenta gde Spomenik koji već postoji u memoriji posetilaca ostaje dominantna vertikala, dok se parternom kompozicijom u koju je usađen objekat-gumno postavljaju granice njegove duhovne teritorije i naglašava širenje energije mesta. Oko Spomenika predviđeno je kružno spomen-polje božura istog prečnika, uspostavljajući jedinstvenu parternu celinu sa platoom (kao što su u davna vremena krugovi oko hramova i gradova predstavljali zaštitne prstenove koji sprečavaju neprijateljske prodore).

Arhitektonsko oblikovanje objekta i uređenje terena

Glavni pristup objektu Memorijalnog centra, kadrirajući Spomenik u osi ulazne vizure, brazdom usečenom u tlu predstavlja rov kao simbol bitke (spomen na bataljone i brigade koji su pod komandom serdar Janka Vukotića uspešnom ofanzivom na Božić 1916. zauzeli Bojnu njivu i odbranili „Mojkovačka vrata“). Objekat Memorijalnog centra je betonski monolit čiji su spoljašnji elementi iskrojeni u predelu u kojem svetlost iz „procepa“ oko platoa noću formira prsten ili oreol kao simbol duhovnog građenja, trajanja i kristalizovanog sećanja. Dugačka blaga rampa koja vodi do kružnog prostora usečenog u teren inspirisana je Atrejevom riznicom, asocirajući na njenu skrivenu, veličanstvenu kompoziciju, kao i na kult heroja koji je sa njom povezan. U podzidima rampe, oblikovanim oplatom sa šarom na betonu, utisnuta su svetla koja predstavljaju imena ratnika, isijavajući iz zidova kao duhovne emanacije, rojevi svitaca ili sazvežđa na mračnom nebu. Sa glavnog ulaza, uz rampu, pogled vodi direktno do Spomenika, a sa druge strane, preko galerije i terase, otvaraju se vizure niz dolinu, na planinski pejzaž. Ulazna pozicija u objekat u ravni je sa nižom kotom terena, uokvirujući vazdušni prostor kružne galerije na najnižem nivou. U produžetku pravca rampe predviđen je stakleni lift kojim se, pored amfiteatra i stepeništa, direktno spušta u izložbeni prostor.

Sa gornje kote terena, od pristupne saobraćajnice i Spomenika, Memorijalni centar saglediv je kao kružni plato (gumno) i rampa (rov). Na koti glavnog ulaza u objekat predviđena je galerija koja, „lebdeći“ nad izložbenim prostorom pored biblioteke vodi do bifea. Sa druge strane lifta, kao i iz bifea, izlazi se na lučnu natkrivenu terasu koja se nadovezuje na nižu kotu otvorenog terena formirajući pun krug oko izložbenog prostora. Segment „prstena“ između glavnog ulaza i biblioteke oblikovan je kao amfiteatar sa pripadajućim stepeništem koji nivo galerije povezuje sa mestom za izložbe. Oko zenitalno osvetljenog izložbenog prostora smešten je hol sa suvenirnicom i prstenasti koridor sa kancelarijama orijentisanim ka vazdušnom procepu sa druge strane. Koridor vodi do depoa i tehničkih prostorija ukopanih u teren ispod natkrivene terase objekta, dok se sa druge strane, na silaznoj poziciji lifta nalaze garderobe, mesto za portira i toaleti za posetioce. Između svih funkcionalnih zona objekta ostvarena je kružna veza. Pripadajući teren Memorijalnog centra uređen je zemljanim škarpama preko kojih je naglašena parterna veza sa Spomenikom, formirajući celinu. Pejzažno uređenje prati ideju objekta da se postavi kao plato naspram vertikale postojećeg Spomenika kako bi se zaokružio prostor oko mesta sećanja upisanog u memoriju posetilaca. Ova ravnoteža istaknuta je kružnim spomen poljem božura oko Spomenika, u simetriji sa krugom platoa objekta. Oko platoa, u lukovima koji se šire, projektovani su, kao tragovi na terenu, zasadi ruzmarina i lavande.

Primena načela energetske efikasnosti i ekoloških aspekata

Arhitektonsko rešenje Memorijalnog centra integriše principe energetske efikasnosti i ekološke aspekte sa njegovom simboličkom i istorijskom suštinom. Primena obnovljivih izvora energije, održiva javna rasveta, ozelenjavanje i efikasan tretman otpadnih voda centralni su za dizajn, naglašavajući održivost i poštovanje prirodne sredine. Uključivanje efikasnih sistema za prečišćavanje otpadnih voda osigurava da memorijalni centar radi sa minimalnim uticajem na životnu sredinu, poštujući prirodni pejzaž. Integracija energetske efikasnosti i ekoloških promišljanja sa kulturnim i istorijskim narativom spomenika ističe holistički pristup održivoj arhitekturi.

Osnovno stanovište u promišljanju o konceptu i organizaciji prostora na predmetnoj lokaciji proisteklo je iz težnje da se kompleks celovito tretira i da se u vizuelnom smislu istakne njegova muzejska namena i centralni položaj u gradu. Opredeljenje da se novi kulturni centar Podgorice istakne u vizuelnom identitetu grada, uticalo je na stav da se opredelimo za monumentalni tretman objekata na lokaciji, ali koji ne bi ni na koji način narušili karakter toka reče Morače i postojanost Mosta Milenijum. Sa druge strane, smatrali smo za imperativ da se urbanističkom i arhitektonskom artikulacijom omogući neposrednije spuštanje grada na reku. Stoga bi se naš koncept o predmetnom prostoru mogao najbliže opisati rečima „reprezentativna suzdržanost” i „korzo do reke”.

Kompleks je prema raspisu konkursa podeljen na pet jasno diferenciranih prostornih i funkcionalnih celina: a) Muzej savremene umetnosti, b) Prirodnjački muzej sa botaničkom baštom, c) park umetnosti i kulture, d) kuću arhitekture i e) podzemnu javnu garažu. Svaki od navedenih delova kompleksa se može fazno posmatrati kao autonomna celina i kao deo veće celine, te je u tom smislu moguća i njihova fazna izgradnja.

Muzej savremene umetnosti je pozicioniran uz Most Milenijum, na izvesnoj distanci. Uz MSU je pozicija Prirodnjačkog muzeja u čijem zadnjem delu, prema ulici Vaka Đurovića je smeštena Botanička bašta. Glavni pešački pristup muzejskom kompleksu je iz ulice Vaka Đurovića preko široke pešačke promenade (auditorijuma) čiji je pravac produžen od kružnog toka pored gradskog stadiona prema reci Morači. U zoni ispod pešačke promenade je smeštena podzemna garaža za potrebe muzejskog kompleksa kojoj se pristupa iz ulice Vaka Đurovića, na karakterističnoj krivini. Između predmetne lokacije (zona obuhvata konkursa) i dela koji se anketno rešava (kontaktna zona), pozicionirana je javna podzemna garaža koja deli kolski pristup sa muzejskom garažom. Za apsolutnu kotu čitavog kompleksa je uzeta kota terena na mestu pristupnog platoa, na početku pešačke promenade uz ulicu Vaka Đurovića (46 m.n.v).

Zona Ušća sa područjem „Parka prijateljstva” predstavlja jedan od najreprezentativnijih i funkcionalno najznačajnijih delova Novog Beograda. Imajući u vidu da je ovaj deo grada nastao po principima modernog urbanizma XX veka, započeti koncept prostornog uređenja je smatran za imperativ u daljem unapređenju kvaliteta ovog javnog prostora. Blizina i značaj zaštićenih prirodnih i arhitektonskih vrednosti uticale su na koncepciju nenametljivog, a ipak monumentalnog stvaralaštva u rešenju. Specifičnost lokacije koja je veoma izdužena i stanjena na sredini kod Palate Srbija, podstakla je na razmišljanje o intenzivnijem povezivanju dva naspramna područja - Zone 1 (kod Brankovog mosta) i Zona 2 (kod Hotela Jugoslavija).

Kako je predmetno područje najvećim delom parkovska površina, sa jedne strane neposredno oslonjena na ortogonalnu matricu Centralne zone Novog Beograda, a sa druge strane na blago zatalasanu liniju desne obale Dunava, smatrali smo da te dve matrice - pravolinijsku i zatalasanu, treba pomiriti i formirati prostornu sliku koja će posedovati karakteristike i jedne i druge celine. Kroz čitavo područje je postavljena monumentalna osa koja povezuje Zonu 1 sa Zonom 2 i prolazi kroz Park prijateljstva na mestu postojećeg širokog šetališta. Nova „Glavna aleja” je paralelna sa Bulevarom Nikole Tesle i ortogonalnom matricom Centralne zone Novog Beograda i osmišljena je kao ishodište svih pravaca u parteru. U središnjem delu, preko puta Palate Srbija, Glavna aleja se prepliće sa linijom obale, formirajući pešački izlazak i mogućnost silaska na reku. Pozicije svih planiranih objekata (Prirodnjački muzej, Muzej savremene umetnosti, Akvarijum) se neposredno nadovezuju na Glavnu aleju, čineći tako promišljeni sistem prostornih doživljaja koji se kontinualno nadovezuju.

Prirodnjački muzej je predviđen u najužoj zoni predmetnog područja, preko puta Palate Srbija i neposredno je naslonjen na Glavnu aleju sa njene jugo-zapadne strane. Opredeljenje za ovu poziciju muzeja proisteklo je iz težnje da se zgrada vizuelno integriše sa najprirodnijim delom Velikog ratnog ostrva, a sa druge strane da se minimalno utiče na postojeće zelenilo koje je u ovoj zoni veoma proređeno. Muzej umetnosti 21. veka je predviđen u kontaktnoj zoni između Muzeja savremene umetnosti i Glavne aleje, sa njene severoistočne strane. Zgrada novog muzeja je osmišljena kao izdužena pravougaona struktura, ukopana u tlo, sa glavnim pristupom iz pozicije aleje i neposrednom podzemnom vezom sa Muzejom savremene umetnosti. Osvetljavanje novog muzeja je planirano preko „vodenog ogledala” - zastakljene krovne lanterne, preko koje je prevučen tanak sloj vode u kojoj se ogleda zgrada Muzeja savremene umetnosti iz pozicije glavnog pristupa. Pozicija akvarijuma se nadovezuje na zgradu Prirodnjačkog muzeja, sa njegove severo-zapadne strane, sa kojim čini celovitu panoramu posmatrano sa obale Dunava.

Koncept arhitektonskog rešenja za Osnovnu školu u naselju CITY KVART u Podgorici zasnovan je na odnosu zatvorenih i otvorenih prostora u kontekstu jednog mediteranskog klimatskog ambijenta, kao i prožimanju i medjusobnom dopunjavanju ostvarenih prostora…Izmedju dva dvospratna učionička trakta formirani su ‘‘javni’’ unutrašnji prostori velike kubature: centralni hol, atrijum – auditorijum, velika sala za fizičko vaspitanje, sportski tereni na otvorenom. Večiti prostorni i oblikovni problem odnosa velikih i malih gabarita i njihovog dovođenja u skladni odnos rešen je po uzoru (inspiracija) na istorijske školske prostore, gde je centralni hol bio centar celokupnog ‘‘javnog’’ života objekta, oko kojeg su se formirali korpusi učionica za nastavu.U ponuđenom konceptu na centralnoj osovini objekta ređaju se veliki kubusi javnih prostora: pristupni trg sa natkrivenim ulaznim pretprostorom, centralni dvovisinski prostor hola, atrijum – auditorijum, velika dvorana za fizičko vaspitanje, sportski tereni na otvorenom…Tako formiran centralni prostor je okosnica i osnovni motiv čitavog objekta. Tu se sukcesivno smenjuju i sadržajno dopunjuju različite manifestacije, kao i osnovne školske funkcije. Naspramne pozicije trpezarije i muzičkog kabineta formiraju poprečnu osu mogućeg korišćenja potencijala postignutog ambijenta.Veza velike fiskulturne dvorane sa malom salom moglo bi da se razume kao druga poprečna veza na uspostavljenoj glavnoj prostornoj osi škole.Ostvareni prostor je okosnica i osnovni motiv čitavog objekta. To je suštinski velika ‘‘dnevna soba’’ I mesto prožimanja svih aktivnosti, od edukacije do komunikacije – koja postaje otuđena i sve slabija u eri virtuelnog sveta. To je prostor druženja i susreta – u sociološkom smislu najznačajniji deo objekta. Rečju : tačka socijalizacije. On je motivacioni i pokretački okvir, kao i upečatljiva slika koja učenike ‘‘vezuje’’ za taj prostor kao njihov dom. Može da se kaže - reperna tačka u kojoj se ukrštaju sve aktivnosti u ovoj školi, koja bi trebalo da bude i prva lekcija o dostojanstvenom prostoru za život. Ulicu B, kao nastavak ulice Radoja Dakića razumeli smo kao glavni pristupni (pešački i kolski) tok i na toj poziciji je formiran pristupni trg, kao sabirna tačka pre ulaza u školu. Od trga se razvijaju dva podužna učionička trakta kao dominantni gabariti. Oni naglašavaju pravac pružanja svih osnovnih funkcija škole. U zoni dvorišta sa jedne i druge strane učeničkih traktova zasađeni su jaki korpusi zelenila, kako bi formirali povoljan mikro ambijent za učenike, a istovremeno i ostvarili tampon zonu izmedju radnih prostora-učionica i ulice (Vojvode Miše Djurovića I ulice F), kao I susednih stanbenih objekata. Rečju: za objekat škole je namenjen prostor koji se razvija sredinom bloka, a bočne strane su projektovane kao korpusi zelenila, kako bi akustično, vizuelno i klimatski zaštitili radne prostore škole od suseda i buke ulice.

Lokacija novoprojektovanog školskog objekta je na mestu postojeće škole OŠ Miloš Crnjanski u Novom Sadu, na delu parcele gde su sadašnji sportski tereni. Arhitektonska forma je proizašla iz mogućeg položaja objekta na parceli određenog građevinskim linijama, iz njegove namene i konteksta neposrednog okruženja. Objekat je slobodnostojeći i pravougaoni u osnovi, a svojom dužom stranom paralelan ulici Stevana Momčilovića i ulici Anđe Ranković, koja je ujedno i pristupna saobraćajnica. Obzirom na zahtevane kapacitete, a radi maksimalnog iskoriščenja oblika i dubine parcele objekat je koncipiran kao dvotrakt postavljen uz dužu ivicu parcele. Dvotraktom je formiran centralnim atrijum sa slobodnim prostorom koji omogućava dvostranu orijentaciju na nadzemnim etažama. Duž centralnog atrijuma formirane su otvorene galerije u funkciji pristupa  jedinicama-učionicama.Objekat je koncipiran tako da se objedine svi sadržaji školskog programa u jednu multifunkcionalnu celinu, Naglašena širina fronta objekta, povučena građevinska linija u odnosu na regulacionu, kao i funkcionalna potreba za otvaranjem sadržaja ka slobodnom prostoru i namera da se zaštiti i očuva postojeće zelenilo (stabla u pojasu između regulacione i građevinske linije), uslovili su otvaranje širih staklenih frontova koji su diktirali dominaciju arhitektonskih horizontala. Linijski akcenti u fasadnoj geometriji mestimično prekidaju horizontalne pravce.Glavni motiv arhitekture je naglašeni ulaz koji akcentuje unutrašnji proctor trovisinskog hola. Bočne fasade objekta – proizašle su iz potrebe da se spreči direktan vizuelni kontakt sa susednim objektima. Tako nastaje Linija zauzeća (LZ) projektovanog objekta na parceli predstvlja horizontalnu projekciju celokupnog objekta. Svi tehnološki sadržaji i tehnika su smešteni na krov objektai u okviru bazenskog prostora.

Predloženim rešenjem je razmotrena remodelacija kompletnog budvanskog priobalja i pružena je mogućnost za stvaranje novog identiteta grada Budve. Predmetno područje je tretirano kao savremeni produžetak i reinterpretacija Starog grada Budve u prostornom, ambijentalnom i funkcionalnom smislu. Budva je u poslednjih nekoliko decenija doživela nagli razvoj koji je nažalost rezultirao, može se reći urbanističkim haosom, izgubila je identitet primorskog grada. Jedini kvalitetni urbani, prostorni i arhitektonski resurs je Stari grad. U projekciji rekonstrukcije takvog stanja smatramo da treba maksimalno istaći poziciju istorijskog središta kao repera, revitalizovati prostor buduće marine i dalje priobalja do rta Zavale. U ovom radu, autori su pokušali da upravo kroz ta tri repera (Stari grad, marina, šetalište sa plažom) pokušaju da Budvi vrate identitet. Smatramo da na ovom potezu zahtevane rekonstrukcije glavni novi artefakt treba da bude zeleni korpus visokog drveća (autohtone vrste primorskog bora, libanskog kedra, platana, u kombinaciji sa mimozom, oleandrom, magnolijom, mimozom, maslinom, itd.), radi stvaranja nove ‘‘arhitekture’’ koja bi ambijentalno i u vizurama sa mora prema kopnu, zaklonila urbanistički i arhitektonski nered i konture gabarita objekata u zaleđu. Smatramo, da stvaranjem jednog takvog ‘‘jakog’’ pešačkog i zelenog koridora, koji se prožima i preklapa sa plažom, može da se ostvari autentični primorski ambijent. Prožimanjem šetališta i plaže sa širenjem plaže u međuprostor, sve do zelenih zasada, može se rešiti neuralgična i slaba tačka obale – deficit prostora za plažu i pripadajuće joj funkcije.